Projekt Rozdzielnicy Elektrycznej

Bezpłatny kalkulator elektryczny · zgodny z normami · bez rejestracji

Projekt Rozdzielnicy Elektrycznej – Schemat Jednokreskowy

Kompletny projekt z rozłącznikiem IS, lampkami, SPD, blokiem rozdzielczym, RCD i obwodami

Buduje kompletny projekt rozdzielnicy: IS → blok rozdzielczy → SPD → lampki → grupy RCD → MCB. Import z koszyka zakupów. Eksport schematu jednokreskowego SVG i pasa DIN.
🔗 Zobacz też: Dobór zabezpieczeń · Lista zakupów
3-faz 400V
1-faz 230V
⚙️ Aparatura stała (wejście WLZ)
✓ Tak
✗ Nie
✓ Tak
✗ Nie
🗃️ Obudowa rozdzielnicy
auto
— wygeneruj projekt
Grupy RCD i obwody MCB
Brak obwodów — kliknij + Dodaj grupę RCD lub ⬇ Importuj z koszyka

🔗 Powiązane kalkulatory

🔒 Dobór Zabezpieczeń 🔌 Dobór Przewodów 📋 Generator Schematów
🗂️

Projekt Rozdzielnicy — schemat i zestawienie aparatury

Autor: Marek Zadykowicz — inżynier elektryk, uprawnienia SEP E i D bez ograniczeń napięcia, projektowanie i wykonawstwo rozdzielnic, pomiary odbiorcze instalacji nn

Rozdzielnica elektryczna — co to jest i jakie pełni funkcje?

Rozdzielnica elektryczna (tablica elektryczna, szafa sterownicza) to zestaw aparatów elektrycznych umieszczonych we wspólnej obudowie, służących do rozdziału i zabezpieczenia obwodów elektrycznych. Klasyfikacja wg PN-EN 61439 (Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe) zastąpiła dawny podział na TTA/PTTA (PN-EN 60439) weryfikacją konstrukcji (badania, obliczenia lub reguły projektowe — producent systemu) i weryfikacją wyrobu (kontrola każdej zmontowanej rozdzielnicy). Tablice mieszkaniowe obsługiwane przez osoby postronne obejmuje część 3 (rozdzielnice DBO).

Rozdzielnica projektowana jest dla napięcia do 1000 V AC. Kluczowe parametry: prąd znamionowy szyn zbiorczych In [A], wytrzymałość zwarciowa krótkotrwała Icw/Ipk [kA], stopień ochrony IP (IP31 dla wnętrz suchych, IP54 dla przemysłu), klasa odporności udarowej.

Szyna DIN a moduły — zasady projektowania

Standardowa szyna DIN EN 60715 (35 mm × 7,5 mm) jest nośnikiem aparatury zatrzaskowej: wyłączników MCB, RCD/RCBO, gniazd modułowych, przekaźników, zasilaczy. Pojemność szyny (modułów): 1 moduł = 17,5 mm szerokości. Typowe wyłączniki jednobiegunowe: 1M, dwubiegunowe: 2M, trójbiegunowe: 3M.

Kalkulator rozdzielnicy ElektroKalkulatory.pl automatycznie oblicza wymaganą liczbę szyn DIN, generuje układ graficzny rozdzielnicy (rozmieszczenie aparatury w rzędach) i eksportuje schemat jednokreskowy (SVG / wydruk do PDF) do dołączenia do dokumentacji.

Oznaczenia obwodów — standard i praktyka

Każdy obwód w rozdzielnicy powinien być trwale oznaczony. Symbole graficzne na schematach określa PN-EN 60617, a oznaczenia referencyjne aparatów (np. -F7, -Q1) — PN-EN IEC 81346. W praktyce opis zawiera numer obwodu, pomieszczenie i funkcję (np. „F7 — Łazienka gniazda").

Projekt rozdzielnicy na ElektroKalkulatory.pl pozwala zapisać projekt w chmurze (JSONbin) lub lokalnie w formacie JSON, z możliwością późniejszego wczytania i edycji. Wygenerowany schemat PDF zawiera schemat jednoliniowy z listą aparatury i parametrami każdego obwodu.

📘

Poradnik: od listy obwodów do gotowej rozdzielnicy mieszkaniowej — krok po kroku

Kontynuacja przykładu z poradnika doboru zabezpieczeń: mieszkanie 62 m², zasilanie 1-fazowe, 7 grup obwodów. Lista aparatów jest już gotowa — teraz trzeba ją zamienić w rozdzielnicę, którą da się zmontować, opisać i bezpiecznie eksploatować przez kolejne 30 lat. Na tym etapie wychodzą rzeczy, których nie widać w tabeli obwodów: liczba modułów, rozdział przewodów N i ciepło.

Krok 1 — policz moduły, zanim kupisz obudowę

PozycjaAparatyModuły
Zasilanierozłącznik 2P, ogranicznik przepięć typ 2 (1+N), RCD 40 A / 300 mA typ A, S6
Grupa ogólnaRCD 30 mA + MCB: oświetlenie ×2, gniazda ×2, piekarnik7
KuchenkaRCD 30 mA + B323
Pralka + zmywarkaRCD 30 mA + 2 × B164
BojlerRCD 30 mA + B163
ŁazienkaRCD 30 mA + B163
Razem26

Do tego rezerwa ok. 20% na przyszłe obwody (klimatyzacja, ładowarka, dodatkowe gniazda w kuchni) → ok. 31 modułów, czyli obudowa 3 × 12 = 36 modułów. Rozdzielnica 2 × 12 „bo się zmieści” to najczęstsza oszczędność, która kosztuje najwięcej przy pierwszej rozbudowie.

Krok 2 — RCBO zamiast par RCD + MCB?

Dla obwodów dedykowanych (kuchenka, pralka, zmywarka, bojler, łazienka) zamiast osobnego RCD i MCB można użyć wyłączników różnicowoprądowych z członem nadprądowym (RCBO). W wersji 2-modułowej daje to 10 modułów zamiast 13, czyli 23 zamiast 26 — ale ważniejsza od miejsca jest selektywność: upływ w pralce wyłącza tylko pralkę, a nie pralkę i zmywarkę naraz. Przy RCBO każdy obwód ma też własny tor N, co eliminuje problem z kroku 3.

Krok 3 — przewody N: osobna listwa dla każdego RCD

Każdy RCD musi mieć własną listwę N, opisaną numerem grupy. N obwodu z grupy „łazienka” wpięty w listwę N grupy „ogólnej” powoduje, że oba RCD widzą prąd niezrównoważony — efekt to wyłączenia bez widocznej przyczyny, często dopiero po latach, gdy ktoś włączy konkretny odbiornik. Szyna PE jest wspólna dla całej rozdzielnicy i połączona z przewodem PE WLZ.

Krok 4 — kolejność i ciepło

  • Zasilanie u góry, po lewej (rozłącznik → SPD → RCD główne), dalej grupy w kolejności opisu na drzwiczkach — elektryk, który przyjdzie za 10 lat, ma znaleźć obwód bez szukania.
  • B32 kuchenki nie wciskaj między inne mocno obciążone aparaty. Wyłączniki nadprądowe wyzwalają termicznie, a producenci podają w kartach katalogowych współczynniki redukcyjne (rzędu 0,8–0,9) dla wielu obciążonych aparatów obok siebie. Zaślepka 0,5 modułu lub pozycja na końcu rzędu to tanie rozwiązanie.
  • Grzebienie zamiast mostków z przewodu — równy docisk i mniej punktów do dokręcenia.
  • Rozdzielnica mieszkaniowa obsługiwana przez laików to w świetle PN-EN 61439-3 rozdzielnica typu DBO — producent obudowy podaje jej prąd znamionowy i dopuszczalną moc strat; przy pełnej obudowie i dużych prądach warto to porównać z sumą strat aparatów z kart katalogowych.

Krok 5 — dokumentacja

Schemat jednokreskowy wygenerowany w tym narzędziu dołącz do dokumentacji powykonawczej i zostaw kopię w drzwiczkach rozdzielnicy. Opis każdego aparatu: numer obwodu + pomieszczenie + funkcja (np. „F7 — Łazienka gniazda”), ten sam numer na schemacie i w protokole pomiarów.

🔧 Z praktyki wykonawczej
Przy pomiarach okresowych najwięcej czasu zajmują nie same pomiary, tylko ustalenie, który aparat zasila które gniazdo — opisy typu „gniazda 1”, „gniazda 2” bez pomieszczeń, albo brak opisów w ogóle. Druga rzecz, którą widzę w rozdzielnicach po kilku „rozbudowach”: N nowych obwodów dokręcony do pierwszej wolnej listwy, bez względu na to, za którym RCD jest faza. Dlatego przy projektowaniu od razu zostawiam rezerwę modułów w każdej grupie RCD, a nie tylko na końcu rozdzielnicy — wtedy rozbudowa nie kusi do skrótów.

Obwody z tego przykładu przeniesiesz do narzędzia powyżej z kalkulatora doboru zabezpieczeń przez koszyk (przycisk „Importuj z koszyka”) — grupy RCD z MCB trafią gotowe, a rozkład na szyny DIN i schemat jednokreskowy wygenerują się automatycznie. Dobór obudowy i układu rozdzielnicy rozwija artykuł Dobór rozdzielnic elektrycznych — od układu do obudowy.

FAQ — Często zadawane pytania

Odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące projektowania i budowy rozdzielnic elektrycznych.

▶ Co zawiera projekt rozdzielnicy elektrycznej?

Projekt rozdzielnicy elektrycznej obejmuje: schemat jednoliniowy z rozmieszczeniem aparatów, tabelę obwodów z opisem zabezpieczeń i kabli, obliczenia zwarciowe (prąd zwarciowy na szynach), obliczenia cieplne (nagrzewanie w szafie), wykaz komponentów (BOM – Bill of Materials), rysunki mechaniczne rozdzielnic (widok frontu, rozmieszczenie modułów, plan tras kablowych), dokumentację do badań i certyfikacji zgodnie z normą PN-EN IEC 61439. Projekt musi uwzględniać wymagania środowiskowe (IP, IK), napięcie znamionowe, prąd znamionowy szyn, prąd zwarciowy i wymagania EMC.

▶ Jak rozmieszczać aparaty na szynach DIN w rozdzielnicy?

Aparaty na szynach DIN rozmieszcza się zgodnie z zasadami: wyłącznik główny zawsze na początku (lewy lub górny), aparaty zasilające obwody krytyczne (bezpieczeństwo, pożar) wyodrębnione i oznaczone, RCD i MCB grupowane logicznie (np. parter, piętro, garaż, technologia). Zalecana kolejność od lewej: wyłącznik główny – licznik – ochronniki przepięć – wyłącznik p.poż – RCD sekcja A – MCB obwodów sekcji A – RCD sekcja B – MCB obwodów sekcji B. Zachowaj miejsce na rozbudowę (15–20% rezerwy). Opisz każdy wyłącznik trwałą naklejką. Rozdzielnice mieszkaniowe obsługiwane przez osoby postronne obejmuje PN-EN IEC 61439-3 (DBO); same wyłączniki RCD (RCCB) — PN-EN 61008-1.

▶ Jakie normy regulują rozdzielnice elektryczne (PN-EN 61439)?

Seria norm PN-EN IEC 61439 „Rozdzielnice i sterownice niskonapięciowe" zastąpiła starą serię PN-EN 60439. Składa się z: część 1 – postanowienia ogólne i wymagania badań, część 2 – rozdzielnice energetyczne (do zastosowań przemysłowych), część 3 – rozdzielnice odbiorcze (tablice mieszkaniowe), część 4 – rozdzielnice budowlane (ACS), część 5 – rozdzielnice sieci publicznych, część 6 – systemy szynoprzewodów, część 7 – zestawy do zastosowań specjalnych (m.in. mariny, kempingi, stacje ładowania EV). Norma określa wymagania dla: prądu znamionowego, napięcia znamionowego, stopnia ochrony IP, wytrzymałości zwarciowej, nagrzewania i koordynacji aparatów (odporność na łuk wewnętrzny — IEC/TR 61641). Producent szafy jest odpowiedzialny za potwierdzenie zgodności poprzez obliczenia lub badania.

▶ Co to jest ciągłość obwodu PE w rozdzielnicy?

Ciągłość obwodu PE (przewód ochronny) oznacza zapewnienie nieprzerwane połączenie elektryczne między szyną PE rozdzielnicy a wszystkimi metalowymi elementami obudowy, drzwiami, szynami nośnymi i zaciskami PE każdego obwodu wyjściowego. Norma PN-EN IEC 61439-1 wymaga impedancji połączenia ochronnego max 0,1 Ω między każdym metalowym elementem a główną szyną PE. Weryfikuje się ją pomiarem. Drzwi szaf muszą mieć elastyczne połączenie PE (warkocz uziemiający). Szyna PE musi być oznaczona kolorem żółto-zielonym i nie może być przerywana przez zabezpieczenia. Brak ciągłości PE jest poważnym defektem bezpieczeństwa elektrycznego.

▶ Jak obliczyć ciepło wydzielane w rozdzielnicy i konieczność wentylacji?

Ciepło wydzielane w rozdzielnicy P_loss to suma strat mocy wszystkich aparatów i kabli: P_loss = Σ(I²×R) dla kabli + Σ P_wyłączniki + Σ P_zasilacze + inne. Producenci aparatów podają straty mocy w katalogach (np. MCB 16 A: 2,5 W, kontaktor AC-3 9 A: 5 W, VFD 11 kW: 150–300 W). Temperatura w szafie: T_max = T_otoczenie + P_loss / (k × A_szafy), gdzie k to współczynnik przejmowania ciepła przez obudowę (ok. 5,5 W/m²K dla stali). Jeśli temperatura przekracza dopuszczalną (typowo 40–55°C), stosuje się: nawiewy z filtrami, wentylatory wewnętrzne, klimatyzatory szaf lub wymienniki ciepła.

▶ Jak wybrać stopień ochrony IP rozdzielnicy?

Stopień ochrony IP (Ingress Protection) wg normy IEC 60529 jest opisany dwoma cyframi: pierwsza – ochrona przed ciałami stałymi (0–6), druga – ochrona przed wodą (0–9). Wybór IP zależy od środowiska instalacji: IP20 – rozdzielnice w zamkniętych, suchych pomieszczeniach elektrycznych (zabezpieczenie przed dotknięciem palcem), IP31 – pomieszczenia bez zapylenia (korytarze techniczne), IP44 – narażenie na zachlapanie wodą (kotłownie, piwnice), IP54 – zapylone i wilgotne środowiska przemysłowe, IP65 – zewnętrzne i mokre (stacje zewnętrzne, myjnie), IP66/IP67 – intensywne strumienie wody. Im wyższy IP, tym trudniej odprowadzić ciepło przez konwekcję — przy dużych stratach mocy potrzebne jest chłodzenie wymuszone lub klimatyzator szafy.