Ten sam dom 120 m² co w poradnikach fotowoltaiki i bilansu mocy: roczne zużycie 4500 kWh, PV 5,2 kWp w net-billingu, w planach samochód elektryczny ładowany w domu. Przykłady wyżej liczą koszt pojedynczego odbiornika; tu odpowiadamy na pytanie, które zadaje sobie każdy prosument: czy po montażu PV opłaca się zmienić taryfę?
Stawki przyjęte w przykładzie (łącznie energia + dystrybucja zmienna, brutto): G11 = 1,10 zł/kWh; G12 dzień = 1,25 zł/kWh, noc = 0,70 zł/kWh. To wartości ilustracyjne — ceny różnią się między sprzedawcami i OSD, a godziny strefy tańszej też (najczęściej 22–6 i 13–15). Do własnych obliczeń wpisz stawki z rachunku.
Krok 1 — próg opłacalności G12 bez PV
G12 jest tańsza, gdy udział zużycia w strefie nocnej x spełnia: 1,25 · (1 − x) + 0,70 · x < 1,10, czyli x > 27%. Typowy dom bez ogrzewania elektrycznego zużywa w godzinach tańszych 25–35% energii — jest więc na granicy. Dla 4500 kWh i 30% w nocy: G11 = 4950 zł, G12 = 3150 · 1,25 + 1350 · 0,70 = 4883 zł. Różnica 67 zł rocznie zjada zwykle wyższa opłata stała w G12 — bez PV zmiana taryfy nie ma sensu.
Krok 2 — co zmienia fotowoltaika
PV 5,2 kWp produkuje ok. 5200 kWh rocznie. Przy autokonsumpcji ok. 30% produkcji dom zużywa bezpośrednio 1560 kWh z dachu, a z sieci pobiera już tylko 4500 − 1560 = 2940 kWh. Kluczowe jest to, kiedy znika ten pobór: PV wycina zużycie dzienne, więc w pozostałym poborze rośnie udział nocy — w tym przykładzie do ok. 45%.
| Wariant | Pobór z sieci | G11 | G12 (45% noc) | Różnica |
| Bez PV | 4500 kWh | 4950 zł | 4883 zł (30% noc) | 67 zł |
| Z PV | 2940 kWh | 3234 zł | 2947 zł | 287 zł |
| Z PV + ładowanie auta 2040 kWh w nocy | 4980 kWh | 5478 zł | 4375 zł | 1103 zł |
Nadwyżki oddane do sieci (ok. 3640 kWh) trafiają do depozytu prosumenckiego po cenach rynkowych — przy średnio ok. 0,30 zł/kWh to ok. 1100 zł rocznie, niezależnie od taryfy, więc nie zmieniają porównania G11/G12.
Krok 3 — samochód elektryczny przesądza sprawę
12 000 km rocznie przy zużyciu 17 kWh/100 km to 2040 kWh. Ładowane nocą w G12 kosztują 2040 · 0,70 = 1428 zł, w G11 — 2244 zł. Przy ładowarce z harmonogramem (start o 22:00) i dynamicznym zarządzaniem mocą z poradnika bilansu cała energia dla auta mieści się w strefie nocnej. Razem z PV różnica rośnie do ok. 1100 zł rocznie na korzyść G12.
Krok 4 — przesuń to, co da się przesunąć
- Zmywarka, pralka, suszarka — opóźniony start na 22:00 albo na 13:00, gdy jednocześnie produkuje PV (w strefie 13–15 G12 jest tania i jest słońce — podwójna korzyść).
- Bojler / zasobnik CWU z grzałką — sterowanie strefowe lub przekaźnik nadwyżek PV.
- Odbiorniki pracujące ciągle nie przesuną się nigdzie — ich trzeba szukać i ograniczać (patrz niżej).
Krok 5 — zanim zmienisz taryfę
Sprawdź u OSD godziny stref w swojej taryfie G12 (lub wariantach G12w/G12r), wysokość opłaty stałej i czy zmiana nie wymaga wymiany licznika. Liczniki zdalnego odczytu zwykle przeprogramowuje się zdalnie. Rachunek z kroku 2 powtórz po roku na prawdziwych danych — portal OSD pokazuje zużycie godzinowe.
🔧 Z praktyki pomiarowej
Przy pomiarach w domach często mierzę pobór „tła” — tego, co pracuje, gdy wszyscy śpią. W wielu domach to 150–300 W przez całą dobę: stara pompa obiegowa bez regulacji (60–80 W), druga zamrażarka w garażu, dekodery i wzmacniacze w trybie czuwania, rekuperator na wysokim biegu. 200 W bez przerwy to 1750 kWh rocznie — ponad 1900 zł w G11, czyli więcej niż cała oszczędność ze zmiany taryfy. Wymiana pompy obiegowej na elektroniczną (5–25 W) zwraca się zwykle w ciągu jednego sezonu grzewczego.
Wszystkie warianty z tego przykładu przeliczysz w kalkulatorze powyżej — wpisz własne stawki i udział strefy nocnej. Produkcję PV i autokonsumpcję oszacujesz w kalkulatorze fotowoltaiki.